Sepetim (0) Toplam: 0,00
Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler)
Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler)
Filiz Kitabevi
50.00
KİŞİLER HUKUKU
GİRİŞ
1 – Kişiler Hukukunun Anlamı ve Yeri ...................................................... 1
2 – Kişi ve Kişilik Kavramı ........................................................................ 2
3 – Kişiler Hukukuna İlişkin Mevzuat ........................................................ 3
4 – Kişiler Hukukuna İlişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları ......... 4
5 – Kişiler Hukukuna Hâkim Olan Genel İlkeler ........................................ 5
BÖLÜM I
GERÇEK KİŞİLER
§ 1. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
I – KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI ................................................................................ 10
1 – Genel Olarak ......................................................................................... 10
2 – Ceninin Durumu ................................................................................... 13
3 – Henüz Ana Rahmine Düşmemiş Olanların Hukuki Durumu ................ 19
II– KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ .............................................................................. 19
1 – Ölüm ..................................................................................................... 19
a)Biyolojik ölüm .................................................................................. 20
b)Beyinsel ölüm ................................................................................... 20
c)İsteğe bağlı olarak ölümün sağlanması mümkün müdür?................... 22
2 – Ölüme Bağlanan Hukuki Sonuçlar ........................................................ 24
3 – Cesedin Durumu ................................................................................... 26
4 – Ölüm Karinesi ....................................................................................... 28
5 – Gaiplik Kararı ....................................................................................... 30
a)Genel olarak ...................................................................................... 30
aa) Gaiplik kararı isteyebilmek için gerekli şartlar ........................... 31
aaa) Ortadan kaybolma .............................................................. 31
bbb) Kaybolan kimsenin ölümü kuvvetli şekilde olası
görünmelidir ....................................................................... 31
ccc) Belirli süreler geçmiş olmalıdır .......................................... 32
bb) Gaiplik kararı istemeye yetkili olanlar ........................................ 33
cc) Gaiplik kararı vermeye yetkili ve görevli mahkeme ................... 33
dd) Mahkemece uygulanacak usul .................................................... 34
ee) Gaiplik kararı ve sonuçları .......................................................... 35
aaa) Miras Hukukuna ilişkin sonuçlar ........................................ 35
bbb) Aile Hukukuna ilişkin sonuçlar .......................................... 37
ff) Gaiplik kararının hükümsüzleşmesi ............................................. 38
b)Özel olarak ........................................................................................ 38
III – SAĞLIĞIN VE ÖLÜMÜN İSPATI ................................................................... 39
1 – Genel Kural ........................................................................................... 39
2 – İspat Kuralları ....................................................................................... 39
§ 2. HAK EHLİYETİ
I – ANLAMI ............................................................................................................ 42
II – HAK EHLİYETİNİN TEMEL İLKELERİ ........................................................ 42
III – HAK EHLİYETİNİN SINIRLANDIĞI HALLER ............................................ 44
1 – Yaş ........................................................................................................ 44
2 – Cinsiyet ................................................................................................. 45
3 – Evlilik ................................................................................................... 45
4 – Yabancılık ............................................................................................. 46
5 – Ayırt Etme Gücüne (Temyiz Kudretine) Sahip Bulunmayanların
Durumu ................................................................................................. 47
6 – Akıl Hastalığı ........................................................................................ 48
7 – Haysiyetsiz Hayat ve Mahkûmiyet ....................................................... 48
8 – Yabancı Hukukun Uygulanması ........................................................... 48
§ 3. FİİL EHLİYETİ
I – KAVRAM .......................................................................................................... 49
II – FİİL EHLİYETİNİN ÇEŞİTLİ GÖRÜNÜMLERİ ............................................ 51
1 – Hukuka Uygun Fiillerde Fiil Ehliyeti .................................................... 51
a)Hukuki işlemlerde .............................................................................. 51
b)Hukuki işlem benzerlerinde ve yöneltilmesi gerekli irade beyanlarına
muhatap olma ..................................................................................... 51
c)Maddi fiiller ....................................................................................... 52
d)Usuli işlem ehliyeti ........................................................................... 52
2 – Hukuka Aykırı Fiiller Açısından Fiil Ehliyeti ....................................... 53
III – TAM FİİL EHLİYETİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR ......................................... 53
A – AYIRT ETME GÜCÜ (Temyiz Kudreti) ................................................... 54
1 – Kavram ................................................................................................. 54
2 – Akla Uygun Biçimde Davranabilme Yeteneği ...................................... 55
3 – Akla Uygun Biçimde Davranmayı Engelleyen Sebepler ...................... 57
a)Yaş küçüklüğü ................................................................................... 57
b)Akıl hastalığı ...................................................................................... 58
c)Akıl zayıflığı ..................................................................................... 58
d)Sarhoşluk .......................................................................................... 59
e)Benzer sebepler ................................................................................. 59
4 - Ayırt Etme Gücünün Göreceliği ............................................................ 60
5 - İspat Yükü ............................................................................................. 63
B – ERGİN OLMAK ........................................................................................ 66
1 – Normal Erginlik .................................................................................... 66
2 – Evlenme Sonucu Ergin Olma ................................................................ 67
3 – Mahkeme Kararı ile Ergin Kılınma (Kazaî Rüşt) .................................. 68
a)Aranan şartlar .................................................................................... 69
aa – 15 yaşın tamamlanmış olması .................................................... 69
bb – Küçüğün isteğinin bulunması..................................................... 69
cc – Küçük velâyet altında ise, velisinin rızasının alınmış olması .... 69
dd – Çocuk vesayet altında ise, vesayet ve denetim makamının
izninin alınmış olması .............................................................. 70
ee – Erginlik kararının küçüğün menfaatine uygun olması ............... 70
b)Karar ve etkisi ................................................................................... 71
C – KISITLI OLMAMAK ................................................................................ 71
1 – Kısıtlama Sebepleri ............................................................................... 72
a)Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı ........................................................ 73
b)Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı,
kötü yönetim ..................................................................................... 74
c)Bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezasına mahkûmiyet ................ 74
d)İlgilinin talebi .................................................................................... 75
2 – Kısıtlamanın Etkisi ............................................................................... 76
3 – Danışman Atanması .............................................................................. 76
IV – TAM EHLİYET ŞARTLARINDAKİ EKSİKLİKLERİN ETKİSİ ................... 77
1 – Ayırt Etme Gücünün Bulunmaması ...................................................... 77
2 – Ergin Olmayanlar .................................................................................. 77
3 – Kısıtlılar ................................................................................................ 78
4 – Kendisine Danışman Atananlar ............................................................. 78
V – EHLİYET AÇISINDAN KİŞİLERİN SINIFLANDIRILMASI ........................ 79
A – TAM EHLİYETLİLER .............................................................................. 79
B – TAM EHLİYETSİZLER ............................................................................ 79
1 – Genel Olarak ........................................................................................ 79
2 – İşlem Ehliyeti Açısından Tam Ehliyetsizlerin Durumu ........................ 80
a)Tam ehliyetsizin işlemlerinin hükümsüzlüğü kuralı .......................... 80
b)Kesin hükümsüzlük kuralının istisnaları ........................................... 84
aa) İradeden bağımsız doğan hukuki sonuçlar .................................. 84
bb) Ayırt etme gücünden yoksun olan kimsenin yaptığı evlilik ........ 84
cc) Ayırt etme gücüne sahip olmayan kimsenin ölüme bağlı
tasarrufları ................................................................................... 85
dd) Hükümsüzlüğü ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılmasını
oluşturması.................................................................................. 85
ee) Geçersiz hizmet sözleşmesinin tarafı olması................................ 86
c)Tam ehliyetsizin temsil edilmesi ...................................................... 86
aa) Genel olarak ................................................................................ 86
bb) Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar ..................................................... 86
3 – Sorumluluk Ehliyeti Açısından Tam Ehliyetsizlerin Hukuki Durumu .. 89
a)Genel olarak ...................................................................................... 89
b)Hakkaniyet sorumluluğu ................................................................... 89
c)Geçici olarak ayırt etme gücünü kaybedenlerin durumu ................... 90
d)Borca aykırı davranışlar .................................................................... 91
C – SINIRLI EHLİYETSİZLER ....................................................................... 91
1 – Hukuki İşlem Ehliyeti Açısından Sınırlı Ehliyetsizlerin Durumu ......... 93
a)Yasal temsilcinin rızasına bağlı işlemler ........................................... 93
aa) Genel Olarak ................................................................................ 93
bb) Rızanın kim tarafından verileceği ............................................... 95
cc) Rızanın verilme zamanı, şekli ve kapsamı .................................. 95
dd) Rızanın hükmü ............................................................................ 98
ee) Sınırlı ehliyetsizin kendisini tam ehliyetli gibi göstermesi ......... 100
b)Sınırlı ehliyetsizlerin, yasal temsilcinin rızasına bağlı olmadan
yapabileceği işlemler ........................................................................ 100
aa) Şahsen kullanılacak haklar ......................................................... 100
bb) Karşılıksız kazanmalar ............................................................... 103
cc) Sınırlı ehliyetsizin temsilci olabilmesi ....................................... 104
dd) Ehliyetin genişlediği durumlar ................................................... 105
c)Sınırlı ehliyetsizlerin hiç yapamayacakları işlemler ......................... 105
d)Sınırlı ehliyetsizlerin temsil edilmesi ............................................... 106
2 - Sınırlı Ehliyetsizlerin Hukuka Aykırı Fiillerinden Sorumluluğu .......... 106
D – SINIRLI EHLİYETLİLER ........................................................................ 107
§ 4. KİŞİSEL DURUM
I – GENEL BAKIŞ ................................................................................................. 109
1 – Bireysel Durumu Meydana Getiren Unsurlar ....................................... 109
2 – Ailevi Durumu Meydana Getiren Unsurlar .......................................... 109
3 – Siyasi Durumu Meydana Getiren Unsurlar .......................................... 109
II – KİŞİNİN ADI ............................................................................................. 110
1 – Genel Bilgiler ....................................................................................... 110
2 – Adın Çeşitleri ....................................................................................... 111
a) Soyadı ............................................................................................... 111
b) Öz ad ................................................................................................ 111
c) Müstear ad (takma ad, mahlâs, pseudonyme) ................................... 111
d) Lâkap ............................................................................................... 112
e) Ticaret unvanı ................................................................................... 112
f) Diğer mesleki, soyluluk işareti vb. unvanlar...................................... 112
3 – Adın Kazanılması ................................................................................. 113
a)Soyadının kazanılması ...................................................................... 113
aa) Soy bağı yoluyla ......................................................................... 113
bb) Evlenme yoluyla ........................................................................ 116
cc) Evlât edinilme yoluyla ............................................................... 118
dd) İdarî karar ile ............................................................................. 119
ee) Soyadı seçme yoluyla ................................................................. 119
b) Öz adın kazanılması ......................................................................... 119
aa) Evlilik içi çocuk için .................................................................. 119
bb) Evlilik dışı doğan çocuk için ..................................................... 120
cc) Ana-babası bilinmeyen çocuklar için ......................................... 121
c)Müstear adın kazanılması ................................................................. 121
d)Lâkab'ın kazanılması ........................................................................ 121
4 - Adın Değiştirilmesi .............................................................................. 121
a)Adın değişmezliği kuralı .................................................................. 122
b)Ad değişikliğini haklı kılan sebepler ................................................ 122
c)Usul .................................................................................................. 127
d)Adın değiştirilmesine itiraz .............................................................. 129
e)Adın değiştirilmesinin sonuçları ....................................................... 130
5 - Ad Üzerindeki Hakkın Korunması ....................................................... 130
a)Adın kullanılmasının çekişmeye meydan vermesi halinde koruma .. 131
b)Adın haksız kullanılması halinde koruma ........................................ 131
c)Kişiliği koruyan davalardan yararlanma ........................................... 132
III – HISIMLIK .................................................................................................. 132
1 – Kavram ................................................................................................ 132
2 – Kan Hısımlığı ....................................................................................... 132
a) Anlamı .............................................................................................. 132
aa) Üstsoy-altsoy hısımlığı ............................................................... 133
bb) Yansoy hısımlığı ........................................................................ 133
b) Hısımlık derecesi ............................................................................. 134
c) Kan hısımlığına bağlanan hukukî sonuçlar ...................................... 134
3 - Kayın Hısımlığı ................................................................................... 135
a) Anlamı .............................................................................................. 135
b) Kayın hısımlığının derecesi .............................................................. 136
c) Kayın hısımlığının hukuki sonuçları ................................................ 136
4 – Evlât Edinmeden Doğan Hısımlık ....................................................... 136
IV – YERLEŞİM YERİ ............................................................................................ 137
1 – Kavram ve Önemi ................................................................................ 137
2 – Yerleşim Yerinin Gerekliliği İlkesi ve Yerleşim Yerinin Çeşitleri ...... 138
a) İsteğe bağlı yerleşim yeri ................................................................. 139
b) İtibari yerleşim yeri .......................................................................... 143
c) Yasal yerleşim yeri ........................................................................... 144
aa) Velâyet altındaki çocuklar .......................................................... 144
bb) Vesayet altındaki kimseler ......................................................... 146
3 – Yerleşim Yeri Adresi ........................................................................... 147
4 – Yerleşim Yerinin Tekliği İlkesi ........................................................... 148
V – KİŞİSEL DURUM SİCİLLERİ ........................................................................ 148
1 – Anlamı ve Düzenleniş Tarzı ................................................................ 148
2 – Nüfus Hizmetleri Teşkilatı ................................................................... 149
3 – Nüfus Kütükleri ve Tutulması .............................................................. 150
a) Aile kütüğü ....................................................................................... 150
b) Özel kütükler .................................................................................... 151
aa) Doğum kütüğü ............................................................................ 151
bb) Ölüm kütüğü .............................................................................. 151
cc) Evlenme kütüğü ......................................................................... 152
dd) Boşanma kütüğü ........................................................................ 152
ee) Kayıt düzeltmeleri kütüğü .......................................................... 152
ff) Diğer kişisel durum değişiklikleri kütüğü ................................... 152
4 – Sicili Tamamlayıcı Kayıtlar ile Kişisel Durum Değişikliklerinin Kütüğe
İşlenmesi .............................................................................................. 153
5 – Özellikle Cinsiyet Değişikliğinin Kütüğe İşlenmesi ............................ 153
6 - Kütükteki Yanlışın Düzeltilmesi ........................................................... 155
7 – Nüfus Kütüklerine İlişkin İlkeler ......................................................... 157
a) Sicil kayıtlarının bütünlüğü ilkesi ..................................................... 157
b) Kamuya kapalılık (gizlilik) ilkesi ..................................................... 158
c) Nüfus kayıtlarının ispat gücü ............................................................ 158
8 – Kişisel Durum Kütüklerini Tutan Memurların Sorumluluğu ............... 159
§ 5. KİŞİLİĞİN KORUNMASI
I – GENEL OLARAK KİŞİLİK VE KİŞİLİĞİN KORUNMASI ......................... 160
II – KİŞİLİK HAKLARININ NİTELİKLERİ ......................................................... 162
III – KİŞİLİK HAKKININ KAPSAMI .................................................................... 164
1 – Kişilik Hakkının Konusu Olan Değerler .............................................. 166
a) Ad ..................................................................................................... 166
b) Hayat, sağlık ve vücut tamlığı .......................................................... 166
aa) Tıbbi müdahaleler ...................................................................... 169
bb) Organ ve doku nakli .................................................................. 170
cc) Cinsel faaliyete ilişkin müdahaleler ........................................... 173
aaa) Üreme faaliyetleri ............................................................... 173
bbb) Cinsiyet değişikliği ............................................................ 174
c) Faaliyet ve yaşamını düzenleme özgürlüğü ...................................... 176
d) Haysiyet ve onur .............................................................................. 177
e) Resim ve ses .................................................................................... 185
f) Kişinin sırları ................................................................................... 187
g) Özel hayat ......................................................................................... 188
IV – KİŞİLİĞİN KORUNMASI YOLLARI ............................................................ 195
1 – Kişiliğin Hukuki İşlemle Saldırıya Karşı Korunması ................................. 195
a) MK. m. 23'ün kapsamı .......................................................................... 195
b) MK. m. 23 hükmüne ilişkin uygulama halleri ....................................... 198
aa) MK. m. 23/1 .................................................................................... 198
bb) MK. m. 23/2 .................................................................................... 199
aaa) Genel olarak ........................................................................... 199
bbb) Ekonomik özgürlüğe ilişkin kişilik hakkının MK. m. 23/2
ile korunması .......................................................................... 200
ccc) MK. m. 23/2'ye aykırılığın yaptırımı ..................................... 203
2 – Kişiliğin Haksız Fiil Teşkil Eden Saldırılara Karşı Korunması ................. 206
a – İlke ....................................................................................................... 206
b – Hukuka Aykırılık ................................................................................ 207
c – Hukuka Aykırılığı Kaldıran Sebepler ................................................... 208
aa) Kişilik Hakkı Zedelenen Kimsenin Rızası (Mağdurun rızası) ........ 208
bb) Üstün nitelikte özel yarar ............................................................... 214
cc) Üstün nitelikte kamu yararı ............................................................ 217
dd) Kanunun verdiği yetki .................................................................... 232
d – Kişilik Haklarına Saldırılan Kişiye Tanınan Dava Hakları .................. 235
aa) Genel olarak ................................................................................... 235
bb) Davacı ve davalı sıfatı .................................................................... 236
cc) Davalar ........................................................................................... 239
aaa) Saldırıya son verilmesi davası ................................................ 239
bbb) Saldırı tehlikesinin önlenmesi davası ..................................... 242
ccc) Saldırının hukuka aykırılığının tespiti davası ......................... 244
ddd) Maddi tazminat davası ........................................................... 247
eee) Manevi tazminat davası .......................................................... 249
fff) Saldırıdan elde edilen kazancın verilmesi davası ..................... 255
dd) Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı sebebiyle açılacak davalarda
yetkili mahkeme ............................................................................. 256
BÖLÜM II
TÜZEL KİŞİLER
§ 1. GİRİŞ
I – TÜZEL KİŞİ KAVRAMI ................................................................................. 261
II – TÜZEL KİŞİLİK KAZANILMASININ KOŞULLARI .................................... 262
1 – Örgütlenme Unsuru .............................................................................. 262
2 – Sürekli Amaç Unsuru ........................................................................... 263
3 – Bağımsızlığa Hukuken İmkân Verilmesi ............................................. 263
III – TÜZEL KİŞİLİĞİN NİTELİĞİ ........................................................................ 264
1 – Farazi Kişilik Teorisi ........................................................................... 265
2 – Gerçek Kişilik Teorisi .......................................................................... 265
3 – Amaç (Gaye) Kişiliği Teorisi ve Soyutlama Teorisi ............................ 266
IV – TÜZEL KİŞİLERİN ÇEŞİTLERİ .................................................................... 267
1 – Kamu Hukuku Tüzel Kişileri ............................................................... 267
2 – Özel Hukuk Tüzel Kişileri ................................................................... 268
a) Kazanç paylaşmak amacı güden tüzel kişiler ................................... 268
b) Kazanç paylaşmak amacı gütmeyen tüzel kişiler ............................. 269
3 – Kamu İktisadi Teşebbüsleri ................................................................. 269
V – TÜRKİYE'DE TÜZEL KİŞİLERİN DÜZENLENİŞ TARZI ........................... 270
VI – TÜZEL KİŞİLERDE "ARADAN SIZMA” VEYA "PERDENİN
KALDIRILMASI” TEORİSİ............................................................................. 272
§ 2. TÜZEL KİŞİLERE İLİŞKİN GENEL KURALLAR
I – TÜZEL KİŞİNİN KURULUŞU ........................................................................ 274
1 – Çeşitli Kuruluş Sistemleri .................................................................... 274
a) Serbest kuruluş sistemi ..................................................................... 274
b) İzin sistemi ....................................................................................... 274
c) Tescil sistemi .................................................................................... 275
2 – Türkiye'de Yürürlükte Olan Sistem ...................................................... 275
II – TÜZEL KİŞİLERİN HAK EHLİYETİ ............................................................. 278
1 – Sadece Gerçek Kişilere Özgü Olan Haklar .......................................... 279
2 – Sadece Tüzel Kişilere Özgü Olan Haklar ............................................. 279
3 – Hem Gerçek Kişilerin Hem Tüzel Kişilerin Yararlanacağı Haklar ..... 279
a) Malvarlığı haklarında ....................................................................... 280
aa) İntifa hakkı ................................................................................. 280
bb) Oturma hakkı ............................................................................. 281
cc) Miras .......................................................................................... 281
dd) Alacak ve borç ........................................................................... 281
b) Zilyetlik ............................................................................................. 281
c) Kişisel haller bakımından ................................................................. 281
aa) Ad ............................................................................................... 281
bb) Yerleşim yeri (İkametgâh) ......................................................... 282
cc) Uyruğu ....................................................................................... 283
dd) Kişiliğin korunması ................................................................... 283
III – TÜZEL KİŞİLERİN FİİL EHLİYETİ .............................................................. 285
1 – Genel Bakış .......................................................................................... 285
2 – Tüzel Kişilerde Fiil Ehliyetinin Başlangıcı ve Fiil Ehliyetsizliği ......... 285
3 – Tüzel Kişilerin Organları ..................................................................... 286
a) Organ kavramı ................................................................................. 286
b) Organ, temsilci ve yardımcı kişi ...................................................... 288
c) Organ çeşitleri ................................................................................. 290
aa) Karar organı – Yürütme organı .................................................. 290
bb) Zorunlu organ – İhtiyarî organ ................................................... 290
cc) İç organ – Dış Organ .................................................................. 291
dd) Fert organ – Kurul organ ........................................................... 291
ee) Resmi organ – Fiili organ – Görünüşte organ ............................. 291
4 – Organın Fiilinin Tüzel Kişiye İzafesi ................................................... 292
a) Hukuki işlemler açısından ................................................................ 292
b) Hukuka aykırı fiiller açısından ......................................................... 293
aa) Organın borca aykırı davranışı ................................................... 293
bb) Organın haksız fiili .................................................................... 294
IV – TÜZEL KİŞİLERİN SONA ERMESİ .............................................................. 297
1 – Tasfiye ................................................................................................. 297
2 – Tahsis (Özgüleme) ................................................................................ 298
§ 3. DERNEKLER
I – GİRİŞ ....................................................................................................... 301
II – DERNEK KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ ........................................................... 303
1 – Kavram ................................................................................................ 303
2 – Çeşitleri ................................................................................................ 304
a) Ticari işletme işleten ve işletmeyen dernekler .................................. 304
b) Alelâde dernekler – Kamuya yararlı dernekler ................................ 306
c) Dernekler–Üst Kuruluş (Dernek birlikleri: federasyonlar,
konfederasyonlar) ............................................................................ 308
III – DERNEKLERDE ÜYE UNSURU ................................................................... 308
1 – Dernek Üyeliği ..................................................................................... 308
2 – Üyelik Şartları ...................................................................................... 311
a) Normal üyelik için aranan şartlar .................................................... 311
aa) Kamu hizmeti görevlilerinin derneklere üye olmaları
açısından .................................................................................. 311
bb) Çocuk derneklerine üyelik açısından .......................................... 311
cc) Yabancıların derneklere üye olmaları açısından ......................... 312
dd) Tüzükte belirlenmiş olan şartlar ................................................. 312
b) Kurucu üyelik için aranan şartlar ..................................................... 313
aa) Fiil ehliyetine sahip olmak ......................................................... 313
bb) Dernekler Kanunu m. 3/2'de sayılanlardan olmamak ................ 313
cc) Çocuk Derneklerinde ................................................................. 313
3 – Üyelik Sıfatının Kazanılması ............................................................... 313
4 – Üyeliğe Bağlı Hak ve Yükümlülükler .................................................. 316
a) Üyelik hakları ................................................................................... 316
aa) Katılma hakları ........................................................................... 317
aaa) Oy hakkı ............................................................................ 317
bbb) Genel kurulu toplantıya davet ettirmek hakkı ................... 319
ccc) Genel kurul toplantısında gündeme ek madde koydurma
hakkı .................................................................................. 319
bb) Yararlanma hakları .................................................................... 319
cc) Koruma hakları .......................................................................... 320
aaa) Derneğin amacını koruma hakkı ....................................... 320
bbb) Şikâyet hakkı .................................................................... 320
ccc) İstifa (dernekten çekilme) hakkı ........................................ 321
ddd) İtiraz hakkı ........................................................................ 321
b) Üyelik yükümlülükleri ..................................................................... 325
aa) Sadakat yükümlülüğü ................................................................. 325
bb) Ödenti (aidat) ödeme borcu ....................................................... 326
cc) Derneğin amacına uygun davranmak ve derneğin amacını
korumak ..................................................................................... 328
5 – Üyelik Sıfatının Sona Ermesi ............................................................... 328
a) Üyelik sıfatının kendiliğinden sona ermesi ...................................... 328
b) Üyenin dernekten çekilmesi (istifa) ................................................. 329
c) Üyenin dernekten çıkarılması (ihraç) .............................................. 330
aa) Çıkarma sebepleri ....................................................................... 331
aaa) Çıkarma tüzükte düzenlenmişse ......................................... 331
bbb) Çıkarma hakkında tüzükte hiçbir hüküm
öngörülmemişse ................................................................ 331
bb) Dernekten çıkarılan üyenin itiraz hakkı ..................................... 332
d) Üyelik sıfatının sona ermesinin sonuçları ........................................ 334
IV – DERNEKTE AMAÇ (GAYE) UNSURU ........................................................ 335
1 – Kavram ................................................................................................ 335
2 – Amacın, Kanuna ve Ahlâka Aykırı Olmaması ..................................... 336
a) Genel olarak ..................................................................................... 336
b) Çocuk dernekleri için sınırlandırılmış amaçlar ................................ 337
c) Amacın imkânsız olmaması ............................................................. 337
V – DERNEĞİN TÜZEL KİŞİLİĞİ ........................................................................ 337
1 – Derneğin Kuruluşu ............................................................................... 337
a) Tüzüğün hazırlanması ...................................................................... 338
aa) Tüzük kavramı ........................................................................... 338
bb) Tüzüğün içeriği .......................................................................... 339
b) Tüzüğün idareye verilmesi ............................................................... 340
c) Kurulmaları ve faaliyetleri izne bağlı dernekler ............................... 341
d) Kuruluşa etkili olmayan düzen hükümleri ....................................... 342
aa) Kuruluş bildirisi ve tüzüğün incelenmesi .................................. 342
bb) İlk genel kurul toplantısı ............................................................ 343
cc) Dernek kütüğüne kayıt ............................................................... 343
2 - Derneğin Organları .............................................................................. 343
a) Genel kurul ....................................................................................... 344
aa) Genel kurulun toplanması .......................................................... 345
aaa) Olağan toplantı .................................................................. 345
bbb) Olağanüstü toplantı ........................................................... 345
bb) Çağrı usulü ................................................................................. 346
cc) Toplantı yeter sayısı ................................................................... 347
dd) Toplantı yeri .............................................................................. 348
ee) Toplantının yapılış usulü ............................................................ 348
ff) Gündem ve genel kurulun yetkileri ............................................. 348
gg) Genel kurulda karar alınması ..................................................... 349
b) Yönetim kurulu ................................................................................ 350
aa) Yönetim kurulunun oluşumu ve sona ermesi ............................. 350
bb) Yönetim kurulunun görev ve yetkileri ....................................... 351
c) Denetim kurulu ................................................................................. 352
3 – Derneğin Faaliyeti ................................................................................ 353
a) Faaliyeti kısıtlayıcı ve yasaklayıcı hükümler ................................... 353
b) Kolluk Kuvvetlerinin Dernek Faaliyetlerine Müdahale Yetkisi ....... 356
4 – Derneğin Devlet Tarafından Denetlenmesi ......................................... 357
5 – Derneğin Sona Ermesi ......................................................................... 358
a) Sona erme şekli ................................................................................ 358
aa) Derneğin kendi kendini feshetmesi ............................................ 358
bb) Derneğin kendiliğinden sona ermesi (infisah; kendiliğinden
dağılmış sayılma) ...................................................................... 358
aaa) Derneğin aciz haline düşmesi ............................................ 359
bbb) Yönetim kurulunun tüzüğe göre kurulmasına imkan
kalmaması ......................................................................... 359
ccc) Genel kurulun toplanması için gerekli yeter sayının
bulunmaması yüzünden olağan genel kurul toplantısının
üst üste iki defa yapılamaması .......................................... 359
ddd) Derneğin amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin
imkansızlaşması veya şartların kaybolması ....................... 360
eee) İlk genel kurul toplantısının yapılmaması ve zorunlu
organların kurulmaması .................................................... 360
fff) Sürenin dolması .................................................................. 360
cc) Derneğin mahkeme kararı ile feshedilmesi ............................... 360
aaa) Derneğin amacının kanuna yahut ahlâka aykırı hale
gelmesi (MK. m. 89) .......................................................... 361
bbb) Kuruluştaki kanuna aykırılık ve eksikliklerin
giderilmemesi .................................................................... 361
ccc) Suç sebebiyle derneğin kapatılması ................................... 363
b) Sona ermenin sonuçları .................................................................... 364
§ 4. VAKIF
I – GİRİŞ ......................................................................................................... 365
II – VAKIF KAVRAMI .......................................................................................... 367
III – VAKFIN ÇEŞİTLERİ ...................................................................................... 369
1 – Yeni Vakıflar ....................................................................................... 369
2 – Kamuya Yararlı Vakıflar ..................................................................... 369
3 – Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları ........................................ 372
a) İki taraflı (katılmalı), çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları .... 373
b) Tek taraflı, çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları .................... 374
c) Ortak esaslar ..................................................................................... 375
4 – Aile Vakıfları ....................................................................................... 375
5 – Mazbut Vakıflar ................................................................................... 375
6 – Mülhak Vakıflar ................................................................................... 377
7 – Cemaat Vakıfları .................................................................................. 378
8 – Esnaf Vakıfları ..................................................................................... 379
IV – VAKIFTA MAL UNSURU .............................................................................. 380
V – MALIN USULÜNE GÖRE BELİRLİ VE SÜREKLİ BİR AMACA TAHSİSİ
(VAKIF KURMA İŞLEMİ) ............................................................................. 383
1 – Amaç (Gaye) ........................................................................................ 384
a) Amaç kanuna, ahlâka ve millî menfaatlere aykırı olmamalıdır ........ 386
b) Amaç imkânsız olmamalıdır ............................................................ 387
c) Amaç belirli olmalıdır ...................................................................... 390
d) Amaç devamlı olmalıdır ................................................................... 390
2 – Tahsis Usulü ........................................................................................ 391
3 – Vakıf Kurma İşlemi ............................................................................. 391
a) Vakıf kurma işleminin şekli .............................................................. 392
b) Vakıf kurma işleminde ehliyet ......................................................... 392
c) Vakıf kurma işleminin içeriği ........................................................... 393
d) Vakıf kurma işleminin geri alınması ................................................ 395
e) Mirasçıların ve alacaklıların itiraz hakkı .......................................... 396
VI – VAKIFTA TÜZEL KİŞİLİK UNSURU ........................................................... 396
1 – Tüzel Kişiliğin Kazanılması ................................................................. 396
a) Tescil ................................................................................................ 396
b) Mahkeme siciline tescilin hukuki sonuçları ..................................... 399
aa) Tüzel kişiliğin kazanılması ......................................................... 399
bb) Vakfın tahsis olunan malları ve hakları kazanması .................... 400
2 – Vakfın Yönetimi ve Örgütü .................................................................. 402
a) Genel olarak ....................................................................................... 402
b) Örgütün tamamlattırılması .................................................................... 404
c) Yönetimin değiştirilmesi ........................................................................ 404
d) Yönetim organlarının görevleri ............................................................... 406
e) Vakıf yöneticilerinde aranan nitelikler ve yöneticilerin yönetimden
uzaklaştırılmaları ..................................................................................... 408
f) Görevden alınmanın sonuçları ................................................................ 410
3 – Vakıf Senedinin Değiştirilmesi .............................................................. 411
4 - Vakıfların Uluslararası Faaliyetleri ve Şube, Temsilcilik ve İrtibat
Bürosu Açmaları ...................................................................................... 413
5 – Yurtdışındaki Vakıfların Türkiye'deki Faaliyetleri ...................................... 413
6 – Vakfın Denetimi ................................................................................. 414
a) Genel olarak ....................................................................................... 414
b) İktisadi işletme ve iştiraklerin denetimi ................................................... 418
7 – Vakfın Sona Ermesi ............................................................................ 419
a) Vakfın kendiliğinden sona ermesi (vakfın dağılması) ................................. 419
aa) Vakıf senedindeki hüküm dolayısıyla sona erme ..................................... 420
bb) Kanun gereğince sona erme ................................................................ 420
b) Vakfın mahkeme kararı gereği sona ermesi (vakfın dağıtılması) ................. 421
c) Alacaklıların veya saklı pay sahibi mirasçıların itirazı üzerine sona
erme ..................................................................................................... 422
8 – Vakfın Sona Ermesinin Sonuçları .......................................................... 423
a) Tasfiye ............................................................................................... 423
b) Tahsis ................................................................................................ 423
c) Sona eren vakfın kaydının silinmesi ve ilân edilmesi ................................. 424
Yararlanılan Eserler ................................................................................. 425
  • Açıklama
    • KİŞİLER HUKUKU
      GİRİŞ
      1 – Kişiler Hukukunun Anlamı ve Yeri ...................................................... 1
      2 – Kişi ve Kişilik Kavramı ........................................................................ 2
      3 – Kişiler Hukukuna İlişkin Mevzuat ........................................................ 3
      4 – Kişiler Hukukuna İlişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları ......... 4
      5 – Kişiler Hukukuna Hâkim Olan Genel İlkeler ........................................ 5
      BÖLÜM I
      GERÇEK KİŞİLER
      § 1. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
      I – KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI ................................................................................ 10
      1 – Genel Olarak ......................................................................................... 10
      2 – Ceninin Durumu ................................................................................... 13
      3 – Henüz Ana Rahmine Düşmemiş Olanların Hukuki Durumu ................ 19
      II– KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ .............................................................................. 19
      1 – Ölüm ..................................................................................................... 19
      a)Biyolojik ölüm .................................................................................. 20
      b)Beyinsel ölüm ................................................................................... 20
      c)İsteğe bağlı olarak ölümün sağlanması mümkün müdür?................... 22
      2 – Ölüme Bağlanan Hukuki Sonuçlar ........................................................ 24
      3 – Cesedin Durumu ................................................................................... 26
      4 – Ölüm Karinesi ....................................................................................... 28
      5 – Gaiplik Kararı ....................................................................................... 30
      a)Genel olarak ...................................................................................... 30
      aa) Gaiplik kararı isteyebilmek için gerekli şartlar ........................... 31
      aaa) Ortadan kaybolma .............................................................. 31
      bbb) Kaybolan kimsenin ölümü kuvvetli şekilde olası
      görünmelidir ....................................................................... 31
      ccc) Belirli süreler geçmiş olmalıdır .......................................... 32
      bb) Gaiplik kararı istemeye yetkili olanlar ........................................ 33
      cc) Gaiplik kararı vermeye yetkili ve görevli mahkeme ................... 33
      dd) Mahkemece uygulanacak usul .................................................... 34
      ee) Gaiplik kararı ve sonuçları .......................................................... 35
      aaa) Miras Hukukuna ilişkin sonuçlar ........................................ 35
      bbb) Aile Hukukuna ilişkin sonuçlar .......................................... 37
      ff) Gaiplik kararının hükümsüzleşmesi ............................................. 38
      b)Özel olarak ........................................................................................ 38
      III – SAĞLIĞIN VE ÖLÜMÜN İSPATI ................................................................... 39
      1 – Genel Kural ........................................................................................... 39
      2 – İspat Kuralları ....................................................................................... 39
      § 2. HAK EHLİYETİ
      I – ANLAMI ............................................................................................................ 42
      II – HAK EHLİYETİNİN TEMEL İLKELERİ ........................................................ 42
      III – HAK EHLİYETİNİN SINIRLANDIĞI HALLER ............................................ 44
      1 – Yaş ........................................................................................................ 44
      2 – Cinsiyet ................................................................................................. 45
      3 – Evlilik ................................................................................................... 45
      4 – Yabancılık ............................................................................................. 46
      5 – Ayırt Etme Gücüne (Temyiz Kudretine) Sahip Bulunmayanların
      Durumu ................................................................................................. 47
      6 – Akıl Hastalığı ........................................................................................ 48
      7 – Haysiyetsiz Hayat ve Mahkûmiyet ....................................................... 48
      8 – Yabancı Hukukun Uygulanması ........................................................... 48
      § 3. FİİL EHLİYETİ
      I – KAVRAM .......................................................................................................... 49
      II – FİİL EHLİYETİNİN ÇEŞİTLİ GÖRÜNÜMLERİ ............................................ 51
      1 – Hukuka Uygun Fiillerde Fiil Ehliyeti .................................................... 51
      a)Hukuki işlemlerde .............................................................................. 51
      b)Hukuki işlem benzerlerinde ve yöneltilmesi gerekli irade beyanlarına
      muhatap olma ..................................................................................... 51
      c)Maddi fiiller ....................................................................................... 52
      d)Usuli işlem ehliyeti ........................................................................... 52
      2 – Hukuka Aykırı Fiiller Açısından Fiil Ehliyeti ....................................... 53
      III – TAM FİİL EHLİYETİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR ......................................... 53
      A – AYIRT ETME GÜCÜ (Temyiz Kudreti) ................................................... 54
      1 – Kavram ................................................................................................. 54
      2 – Akla Uygun Biçimde Davranabilme Yeteneği ...................................... 55
      3 – Akla Uygun Biçimde Davranmayı Engelleyen Sebepler ...................... 57
      a)Yaş küçüklüğü ................................................................................... 57
      b)Akıl hastalığı ...................................................................................... 58
      c)Akıl zayıflığı ..................................................................................... 58
      d)Sarhoşluk .......................................................................................... 59
      e)Benzer sebepler ................................................................................. 59
      4 - Ayırt Etme Gücünün Göreceliği ............................................................ 60
      5 - İspat Yükü ............................................................................................. 63
      B – ERGİN OLMAK ........................................................................................ 66
      1 – Normal Erginlik .................................................................................... 66
      2 – Evlenme Sonucu Ergin Olma ................................................................ 67
      3 – Mahkeme Kararı ile Ergin Kılınma (Kazaî Rüşt) .................................. 68
      a)Aranan şartlar .................................................................................... 69
      aa – 15 yaşın tamamlanmış olması .................................................... 69
      bb – Küçüğün isteğinin bulunması..................................................... 69
      cc – Küçük velâyet altında ise, velisinin rızasının alınmış olması .... 69
      dd – Çocuk vesayet altında ise, vesayet ve denetim makamının
      izninin alınmış olması .............................................................. 70
      ee – Erginlik kararının küçüğün menfaatine uygun olması ............... 70
      b)Karar ve etkisi ................................................................................... 71
      C – KISITLI OLMAMAK ................................................................................ 71
      1 – Kısıtlama Sebepleri ............................................................................... 72
      a)Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı ........................................................ 73
      b)Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı,
      kötü yönetim ..................................................................................... 74
      c)Bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezasına mahkûmiyet ................ 74
      d)İlgilinin talebi .................................................................................... 75
      2 – Kısıtlamanın Etkisi ............................................................................... 76
      3 – Danışman Atanması .............................................................................. 76
      IV – TAM EHLİYET ŞARTLARINDAKİ EKSİKLİKLERİN ETKİSİ ................... 77
      1 – Ayırt Etme Gücünün Bulunmaması ...................................................... 77
      2 – Ergin Olmayanlar .................................................................................. 77
      3 – Kısıtlılar ................................................................................................ 78
      4 – Kendisine Danışman Atananlar ............................................................. 78
      V – EHLİYET AÇISINDAN KİŞİLERİN SINIFLANDIRILMASI ........................ 79
      A – TAM EHLİYETLİLER .............................................................................. 79
      B – TAM EHLİYETSİZLER ............................................................................ 79
      1 – Genel Olarak ........................................................................................ 79
      2 – İşlem Ehliyeti Açısından Tam Ehliyetsizlerin Durumu ........................ 80
      a)Tam ehliyetsizin işlemlerinin hükümsüzlüğü kuralı .......................... 80
      b)Kesin hükümsüzlük kuralının istisnaları ........................................... 84
      aa) İradeden bağımsız doğan hukuki sonuçlar .................................. 84
      bb) Ayırt etme gücünden yoksun olan kimsenin yaptığı evlilik ........ 84
      cc) Ayırt etme gücüne sahip olmayan kimsenin ölüme bağlı
      tasarrufları ................................................................................... 85
      dd) Hükümsüzlüğü ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılmasını
      oluşturması.................................................................................. 85
      ee) Geçersiz hizmet sözleşmesinin tarafı olması................................ 86
      c)Tam ehliyetsizin temsil edilmesi ...................................................... 86
      aa) Genel olarak ................................................................................ 86
      bb) Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar ..................................................... 86
      3 – Sorumluluk Ehliyeti Açısından Tam Ehliyetsizlerin Hukuki Durumu .. 89
      a)Genel olarak ...................................................................................... 89
      b)Hakkaniyet sorumluluğu ................................................................... 89
      c)Geçici olarak ayırt etme gücünü kaybedenlerin durumu ................... 90
      d)Borca aykırı davranışlar .................................................................... 91
      C – SINIRLI EHLİYETSİZLER ....................................................................... 91
      1 – Hukuki İşlem Ehliyeti Açısından Sınırlı Ehliyetsizlerin Durumu ......... 93
      a)Yasal temsilcinin rızasına bağlı işlemler ........................................... 93
      aa) Genel Olarak ................................................................................ 93
      bb) Rızanın kim tarafından verileceği ............................................... 95
      cc) Rızanın verilme zamanı, şekli ve kapsamı .................................. 95
      dd) Rızanın hükmü ............................................................................ 98
      ee) Sınırlı ehliyetsizin kendisini tam ehliyetli gibi göstermesi ......... 100
      b)Sınırlı ehliyetsizlerin, yasal temsilcinin rızasına bağlı olmadan
      yapabileceği işlemler ........................................................................ 100
      aa) Şahsen kullanılacak haklar ......................................................... 100
      bb) Karşılıksız kazanmalar ............................................................... 103
      cc) Sınırlı ehliyetsizin temsilci olabilmesi ....................................... 104
      dd) Ehliyetin genişlediği durumlar ................................................... 105
      c)Sınırlı ehliyetsizlerin hiç yapamayacakları işlemler ......................... 105
      d)Sınırlı ehliyetsizlerin temsil edilmesi ............................................... 106
      2 - Sınırlı Ehliyetsizlerin Hukuka Aykırı Fiillerinden Sorumluluğu .......... 106
      D – SINIRLI EHLİYETLİLER ........................................................................ 107
      § 4. KİŞİSEL DURUM
      I – GENEL BAKIŞ ................................................................................................. 109
      1 – Bireysel Durumu Meydana Getiren Unsurlar ....................................... 109
      2 – Ailevi Durumu Meydana Getiren Unsurlar .......................................... 109
      3 – Siyasi Durumu Meydana Getiren Unsurlar .......................................... 109
      II – KİŞİNİN ADI ............................................................................................. 110
      1 – Genel Bilgiler ....................................................................................... 110
      2 – Adın Çeşitleri ....................................................................................... 111
      a) Soyadı ............................................................................................... 111
      b) Öz ad ................................................................................................ 111
      c) Müstear ad (takma ad, mahlâs, pseudonyme) ................................... 111
      d) Lâkap ............................................................................................... 112
      e) Ticaret unvanı ................................................................................... 112
      f) Diğer mesleki, soyluluk işareti vb. unvanlar...................................... 112
      3 – Adın Kazanılması ................................................................................. 113
      a)Soyadının kazanılması ...................................................................... 113
      aa) Soy bağı yoluyla ......................................................................... 113
      bb) Evlenme yoluyla ........................................................................ 116
      cc) Evlât edinilme yoluyla ............................................................... 118
      dd) İdarî karar ile ............................................................................. 119
      ee) Soyadı seçme yoluyla ................................................................. 119
      b) Öz adın kazanılması ......................................................................... 119
      aa) Evlilik içi çocuk için .................................................................. 119
      bb) Evlilik dışı doğan çocuk için ..................................................... 120
      cc) Ana-babası bilinmeyen çocuklar için ......................................... 121
      c)Müstear adın kazanılması ................................................................. 121
      d)Lâkab'ın kazanılması ........................................................................ 121
      4 - Adın Değiştirilmesi .............................................................................. 121
      a)Adın değişmezliği kuralı .................................................................. 122
      b)Ad değişikliğini haklı kılan sebepler ................................................ 122
      c)Usul .................................................................................................. 127
      d)Adın değiştirilmesine itiraz .............................................................. 129
      e)Adın değiştirilmesinin sonuçları ....................................................... 130
      5 - Ad Üzerindeki Hakkın Korunması ....................................................... 130
      a)Adın kullanılmasının çekişmeye meydan vermesi halinde koruma .. 131
      b)Adın haksız kullanılması halinde koruma ........................................ 131
      c)Kişiliği koruyan davalardan yararlanma ........................................... 132
      III – HISIMLIK .................................................................................................. 132
      1 – Kavram ................................................................................................ 132
      2 – Kan Hısımlığı ....................................................................................... 132
      a) Anlamı .............................................................................................. 132
      aa) Üstsoy-altsoy hısımlığı ............................................................... 133
      bb) Yansoy hısımlığı ........................................................................ 133
      b) Hısımlık derecesi ............................................................................. 134
      c) Kan hısımlığına bağlanan hukukî sonuçlar ...................................... 134
      3 - Kayın Hısımlığı ................................................................................... 135
      a) Anlamı .............................................................................................. 135
      b) Kayın hısımlığının derecesi .............................................................. 136
      c) Kayın hısımlığının hukuki sonuçları ................................................ 136
      4 – Evlât Edinmeden Doğan Hısımlık ....................................................... 136
      IV – YERLEŞİM YERİ ............................................................................................ 137
      1 – Kavram ve Önemi ................................................................................ 137
      2 – Yerleşim Yerinin Gerekliliği İlkesi ve Yerleşim Yerinin Çeşitleri ...... 138
      a) İsteğe bağlı yerleşim yeri ................................................................. 139
      b) İtibari yerleşim yeri .......................................................................... 143
      c) Yasal yerleşim yeri ........................................................................... 144
      aa) Velâyet altındaki çocuklar .......................................................... 144
      bb) Vesayet altındaki kimseler ......................................................... 146
      3 – Yerleşim Yeri Adresi ........................................................................... 147
      4 – Yerleşim Yerinin Tekliği İlkesi ........................................................... 148
      V – KİŞİSEL DURUM SİCİLLERİ ........................................................................ 148
      1 – Anlamı ve Düzenleniş Tarzı ................................................................ 148
      2 – Nüfus Hizmetleri Teşkilatı ................................................................... 149
      3 – Nüfus Kütükleri ve Tutulması .............................................................. 150
      a) Aile kütüğü ....................................................................................... 150
      b) Özel kütükler .................................................................................... 151
      aa) Doğum kütüğü ............................................................................ 151
      bb) Ölüm kütüğü .............................................................................. 151
      cc) Evlenme kütüğü ......................................................................... 152
      dd) Boşanma kütüğü ........................................................................ 152
      ee) Kayıt düzeltmeleri kütüğü .......................................................... 152
      ff) Diğer kişisel durum değişiklikleri kütüğü ................................... 152
      4 – Sicili Tamamlayıcı Kayıtlar ile Kişisel Durum Değişikliklerinin Kütüğe
      İşlenmesi .............................................................................................. 153
      5 – Özellikle Cinsiyet Değişikliğinin Kütüğe İşlenmesi ............................ 153
      6 - Kütükteki Yanlışın Düzeltilmesi ........................................................... 155
      7 – Nüfus Kütüklerine İlişkin İlkeler ......................................................... 157
      a) Sicil kayıtlarının bütünlüğü ilkesi ..................................................... 157
      b) Kamuya kapalılık (gizlilik) ilkesi ..................................................... 158
      c) Nüfus kayıtlarının ispat gücü ............................................................ 158
      8 – Kişisel Durum Kütüklerini Tutan Memurların Sorumluluğu ............... 159
      § 5. KİŞİLİĞİN KORUNMASI
      I – GENEL OLARAK KİŞİLİK VE KİŞİLİĞİN KORUNMASI ......................... 160
      II – KİŞİLİK HAKLARININ NİTELİKLERİ ......................................................... 162
      III – KİŞİLİK HAKKININ KAPSAMI .................................................................... 164
      1 – Kişilik Hakkının Konusu Olan Değerler .............................................. 166
      a) Ad ..................................................................................................... 166
      b) Hayat, sağlık ve vücut tamlığı .......................................................... 166
      aa) Tıbbi müdahaleler ...................................................................... 169
      bb) Organ ve doku nakli .................................................................. 170
      cc) Cinsel faaliyete ilişkin müdahaleler ........................................... 173
      aaa) Üreme faaliyetleri ............................................................... 173
      bbb) Cinsiyet değişikliği ............................................................ 174
      c) Faaliyet ve yaşamını düzenleme özgürlüğü ...................................... 176
      d) Haysiyet ve onur .............................................................................. 177
      e) Resim ve ses .................................................................................... 185
      f) Kişinin sırları ................................................................................... 187
      g) Özel hayat ......................................................................................... 188
      IV – KİŞİLİĞİN KORUNMASI YOLLARI ............................................................ 195
      1 – Kişiliğin Hukuki İşlemle Saldırıya Karşı Korunması ................................. 195
      a) MK. m. 23'ün kapsamı .......................................................................... 195
      b) MK. m. 23 hükmüne ilişkin uygulama halleri ....................................... 198
      aa) MK. m. 23/1 .................................................................................... 198
      bb) MK. m. 23/2 .................................................................................... 199
      aaa) Genel olarak ........................................................................... 199
      bbb) Ekonomik özgürlüğe ilişkin kişilik hakkının MK. m. 23/2
      ile korunması .......................................................................... 200
      ccc) MK. m. 23/2'ye aykırılığın yaptırımı ..................................... 203
      2 – Kişiliğin Haksız Fiil Teşkil Eden Saldırılara Karşı Korunması ................. 206
      a – İlke ....................................................................................................... 206
      b – Hukuka Aykırılık ................................................................................ 207
      c – Hukuka Aykırılığı Kaldıran Sebepler ................................................... 208
      aa) Kişilik Hakkı Zedelenen Kimsenin Rızası (Mağdurun rızası) ........ 208
      bb) Üstün nitelikte özel yarar ............................................................... 214
      cc) Üstün nitelikte kamu yararı ............................................................ 217
      dd) Kanunun verdiği yetki .................................................................... 232
      d – Kişilik Haklarına Saldırılan Kişiye Tanınan Dava Hakları .................. 235
      aa) Genel olarak ................................................................................... 235
      bb) Davacı ve davalı sıfatı .................................................................... 236
      cc) Davalar ........................................................................................... 239
      aaa) Saldırıya son verilmesi davası ................................................ 239
      bbb) Saldırı tehlikesinin önlenmesi davası ..................................... 242
      ccc) Saldırının hukuka aykırılığının tespiti davası ......................... 244
      ddd) Maddi tazminat davası ........................................................... 247
      eee) Manevi tazminat davası .......................................................... 249
      fff) Saldırıdan elde edilen kazancın verilmesi davası ..................... 255
      dd) Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı sebebiyle açılacak davalarda
      yetkili mahkeme ............................................................................. 256
      BÖLÜM II
      TÜZEL KİŞİLER
      § 1. GİRİŞ
      I – TÜZEL KİŞİ KAVRAMI ................................................................................. 261
      II – TÜZEL KİŞİLİK KAZANILMASININ KOŞULLARI .................................... 262
      1 – Örgütlenme Unsuru .............................................................................. 262
      2 – Sürekli Amaç Unsuru ........................................................................... 263
      3 – Bağımsızlığa Hukuken İmkân Verilmesi ............................................. 263
      III – TÜZEL KİŞİLİĞİN NİTELİĞİ ........................................................................ 264
      1 – Farazi Kişilik Teorisi ........................................................................... 265
      2 – Gerçek Kişilik Teorisi .......................................................................... 265
      3 – Amaç (Gaye) Kişiliği Teorisi ve Soyutlama Teorisi ............................ 266
      IV – TÜZEL KİŞİLERİN ÇEŞİTLERİ .................................................................... 267
      1 – Kamu Hukuku Tüzel Kişileri ............................................................... 267
      2 – Özel Hukuk Tüzel Kişileri ................................................................... 268
      a) Kazanç paylaşmak amacı güden tüzel kişiler ................................... 268
      b) Kazanç paylaşmak amacı gütmeyen tüzel kişiler ............................. 269
      3 – Kamu İktisadi Teşebbüsleri ................................................................. 269
      V – TÜRKİYE'DE TÜZEL KİŞİLERİN DÜZENLENİŞ TARZI ........................... 270
      VI – TÜZEL KİŞİLERDE "ARADAN SIZMA” VEYA "PERDENİN
      KALDIRILMASI” TEORİSİ............................................................................. 272
      § 2. TÜZEL KİŞİLERE İLİŞKİN GENEL KURALLAR
      I – TÜZEL KİŞİNİN KURULUŞU ........................................................................ 274
      1 – Çeşitli Kuruluş Sistemleri .................................................................... 274
      a) Serbest kuruluş sistemi ..................................................................... 274
      b) İzin sistemi ....................................................................................... 274
      c) Tescil sistemi .................................................................................... 275
      2 – Türkiye'de Yürürlükte Olan Sistem ...................................................... 275
      II – TÜZEL KİŞİLERİN HAK EHLİYETİ ............................................................. 278
      1 – Sadece Gerçek Kişilere Özgü Olan Haklar .......................................... 279
      2 – Sadece Tüzel Kişilere Özgü Olan Haklar ............................................. 279
      3 – Hem Gerçek Kişilerin Hem Tüzel Kişilerin Yararlanacağı Haklar ..... 279
      a) Malvarlığı haklarında ....................................................................... 280
      aa) İntifa hakkı ................................................................................. 280
      bb) Oturma hakkı ............................................................................. 281
      cc) Miras .......................................................................................... 281
      dd) Alacak ve borç ........................................................................... 281
      b) Zilyetlik ............................................................................................. 281
      c) Kişisel haller bakımından ................................................................. 281
      aa) Ad ............................................................................................... 281
      bb) Yerleşim yeri (İkametgâh) ......................................................... 282
      cc) Uyruğu ....................................................................................... 283
      dd) Kişiliğin korunması ................................................................... 283
      III – TÜZEL KİŞİLERİN FİİL EHLİYETİ .............................................................. 285
      1 – Genel Bakış .......................................................................................... 285
      2 – Tüzel Kişilerde Fiil Ehliyetinin Başlangıcı ve Fiil Ehliyetsizliği ......... 285
      3 – Tüzel Kişilerin Organları ..................................................................... 286
      a) Organ kavramı ................................................................................. 286
      b) Organ, temsilci ve yardımcı kişi ...................................................... 288
      c) Organ çeşitleri ................................................................................. 290
      aa) Karar organı – Yürütme organı .................................................. 290
      bb) Zorunlu organ – İhtiyarî organ ................................................... 290
      cc) İç organ – Dış Organ .................................................................. 291
      dd) Fert organ – Kurul organ ........................................................... 291
      ee) Resmi organ – Fiili organ – Görünüşte organ ............................. 291
      4 – Organın Fiilinin Tüzel Kişiye İzafesi ................................................... 292
      a) Hukuki işlemler açısından ................................................................ 292
      b) Hukuka aykırı fiiller açısından ......................................................... 293
      aa) Organın borca aykırı davranışı ................................................... 293
      bb) Organın haksız fiili .................................................................... 294
      IV – TÜZEL KİŞİLERİN SONA ERMESİ .............................................................. 297
      1 – Tasfiye ................................................................................................. 297
      2 – Tahsis (Özgüleme) ................................................................................ 298
      § 3. DERNEKLER
      I – GİRİŞ ....................................................................................................... 301
      II – DERNEK KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ ........................................................... 303
      1 – Kavram ................................................................................................ 303
      2 – Çeşitleri ................................................................................................ 304
      a) Ticari işletme işleten ve işletmeyen dernekler .................................. 304
      b) Alelâde dernekler – Kamuya yararlı dernekler ................................ 306
      c) Dernekler–Üst Kuruluş (Dernek birlikleri: federasyonlar,
      konfederasyonlar) ............................................................................ 308
      III – DERNEKLERDE ÜYE UNSURU ................................................................... 308
      1 – Dernek Üyeliği ..................................................................................... 308
      2 – Üyelik Şartları ...................................................................................... 311
      a) Normal üyelik için aranan şartlar .................................................... 311
      aa) Kamu hizmeti görevlilerinin derneklere üye olmaları
      açısından .................................................................................. 311
      bb) Çocuk derneklerine üyelik açısından .......................................... 311
      cc) Yabancıların derneklere üye olmaları açısından ......................... 312
      dd) Tüzükte belirlenmiş olan şartlar ................................................. 312
      b) Kurucu üyelik için aranan şartlar ..................................................... 313
      aa) Fiil ehliyetine sahip olmak ......................................................... 313
      bb) Dernekler Kanunu m. 3/2'de sayılanlardan olmamak ................ 313
      cc) Çocuk Derneklerinde ................................................................. 313
      3 – Üyelik Sıfatının Kazanılması ............................................................... 313
      4 – Üyeliğe Bağlı Hak ve Yükümlülükler .................................................. 316
      a) Üyelik hakları ................................................................................... 316
      aa) Katılma hakları ........................................................................... 317
      aaa) Oy hakkı ............................................................................ 317
      bbb) Genel kurulu toplantıya davet ettirmek hakkı ................... 319
      ccc) Genel kurul toplantısında gündeme ek madde koydurma
      hakkı .................................................................................. 319
      bb) Yararlanma hakları .................................................................... 319
      cc) Koruma hakları .......................................................................... 320
      aaa) Derneğin amacını koruma hakkı ....................................... 320
      bbb) Şikâyet hakkı .................................................................... 320
      ccc) İstifa (dernekten çekilme) hakkı ........................................ 321
      ddd) İtiraz hakkı ........................................................................ 321
      b) Üyelik yükümlülükleri ..................................................................... 325
      aa) Sadakat yükümlülüğü ................................................................. 325
      bb) Ödenti (aidat) ödeme borcu ....................................................... 326
      cc) Derneğin amacına uygun davranmak ve derneğin amacını
      korumak ..................................................................................... 328
      5 – Üyelik Sıfatının Sona Ermesi ............................................................... 328
      a) Üyelik sıfatının kendiliğinden sona ermesi ...................................... 328
      b) Üyenin dernekten çekilmesi (istifa) ................................................. 329
      c) Üyenin dernekten çıkarılması (ihraç) .............................................. 330
      aa) Çıkarma sebepleri ....................................................................... 331
      aaa) Çıkarma tüzükte düzenlenmişse ......................................... 331
      bbb) Çıkarma hakkında tüzükte hiçbir hüküm
      öngörülmemişse ................................................................ 331
      bb) Dernekten çıkarılan üyenin itiraz hakkı ..................................... 332
      d) Üyelik sıfatının sona ermesinin sonuçları ........................................ 334
      IV – DERNEKTE AMAÇ (GAYE) UNSURU ........................................................ 335
      1 – Kavram ................................................................................................ 335
      2 – Amacın, Kanuna ve Ahlâka Aykırı Olmaması ..................................... 336
      a) Genel olarak ..................................................................................... 336
      b) Çocuk dernekleri için sınırlandırılmış amaçlar ................................ 337
      c) Amacın imkânsız olmaması ............................................................. 337
      V – DERNEĞİN TÜZEL KİŞİLİĞİ ........................................................................ 337
      1 – Derneğin Kuruluşu ............................................................................... 337
      a) Tüzüğün hazırlanması ...................................................................... 338
      aa) Tüzük kavramı ........................................................................... 338
      bb) Tüzüğün içeriği .......................................................................... 339
      b) Tüzüğün idareye verilmesi ............................................................... 340
      c) Kurulmaları ve faaliyetleri izne bağlı dernekler ............................... 341
      d) Kuruluşa etkili olmayan düzen hükümleri ....................................... 342
      aa) Kuruluş bildirisi ve tüzüğün incelenmesi .................................. 342
      bb) İlk genel kurul toplantısı ............................................................ 343
      cc) Dernek kütüğüne kayıt ............................................................... 343
      2 - Derneğin Organları .............................................................................. 343
      a) Genel kurul ....................................................................................... 344
      aa) Genel kurulun toplanması .......................................................... 345
      aaa) Olağan toplantı .................................................................. 345
      bbb) Olağanüstü toplantı ........................................................... 345
      bb) Çağrı usulü ................................................................................. 346
      cc) Toplantı yeter sayısı ................................................................... 347
      dd) Toplantı yeri .............................................................................. 348
      ee) Toplantının yapılış usulü ............................................................ 348
      ff) Gündem ve genel kurulun yetkileri ............................................. 348
      gg) Genel kurulda karar alınması ..................................................... 349
      b) Yönetim kurulu ................................................................................ 350
      aa) Yönetim kurulunun oluşumu ve sona ermesi ............................. 350
      bb) Yönetim kurulunun görev ve yetkileri ....................................... 351
      c) Denetim kurulu ................................................................................. 352
      3 – Derneğin Faaliyeti ................................................................................ 353
      a) Faaliyeti kısıtlayıcı ve yasaklayıcı hükümler ................................... 353
      b) Kolluk Kuvvetlerinin Dernek Faaliyetlerine Müdahale Yetkisi ....... 356
      4 – Derneğin Devlet Tarafından Denetlenmesi ......................................... 357
      5 – Derneğin Sona Ermesi ......................................................................... 358
      a) Sona erme şekli ................................................................................ 358
      aa) Derneğin kendi kendini feshetmesi ............................................ 358
      bb) Derneğin kendiliğinden sona ermesi (infisah; kendiliğinden
      dağılmış sayılma) ...................................................................... 358
      aaa) Derneğin aciz haline düşmesi ............................................ 359
      bbb) Yönetim kurulunun tüzüğe göre kurulmasına imkan
      kalmaması ......................................................................... 359
      ccc) Genel kurulun toplanması için gerekli yeter sayının
      bulunmaması yüzünden olağan genel kurul toplantısının
      üst üste iki defa yapılamaması .......................................... 359
      ddd) Derneğin amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin
      imkansızlaşması veya şartların kaybolması ....................... 360
      eee) İlk genel kurul toplantısının yapılmaması ve zorunlu
      organların kurulmaması .................................................... 360
      fff) Sürenin dolması .................................................................. 360
      cc) Derneğin mahkeme kararı ile feshedilmesi ............................... 360
      aaa) Derneğin amacının kanuna yahut ahlâka aykırı hale
      gelmesi (MK. m. 89) .......................................................... 361
      bbb) Kuruluştaki kanuna aykırılık ve eksikliklerin
      giderilmemesi .................................................................... 361
      ccc) Suç sebebiyle derneğin kapatılması ................................... 363
      b) Sona ermenin sonuçları .................................................................... 364
      § 4. VAKIF
      I – GİRİŞ ......................................................................................................... 365
      II – VAKIF KAVRAMI .......................................................................................... 367
      III – VAKFIN ÇEŞİTLERİ ...................................................................................... 369
      1 – Yeni Vakıflar ....................................................................................... 369
      2 – Kamuya Yararlı Vakıflar ..................................................................... 369
      3 – Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları ........................................ 372
      a) İki taraflı (katılmalı), çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları .... 373
      b) Tek taraflı, çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları .................... 374
      c) Ortak esaslar ..................................................................................... 375
      4 – Aile Vakıfları ....................................................................................... 375
      5 – Mazbut Vakıflar ................................................................................... 375
      6 – Mülhak Vakıflar ................................................................................... 377
      7 – Cemaat Vakıfları .................................................................................. 378
      8 – Esnaf Vakıfları ..................................................................................... 379
      IV – VAKIFTA MAL UNSURU .............................................................................. 380
      V – MALIN USULÜNE GÖRE BELİRLİ VE SÜREKLİ BİR AMACA TAHSİSİ
      (VAKIF KURMA İŞLEMİ) ............................................................................. 383
      1 – Amaç (Gaye) ........................................................................................ 384
      a) Amaç kanuna, ahlâka ve millî menfaatlere aykırı olmamalıdır ........ 386
      b) Amaç imkânsız olmamalıdır ............................................................ 387
      c) Amaç belirli olmalıdır ...................................................................... 390
      d) Amaç devamlı olmalıdır ................................................................... 390
      2 – Tahsis Usulü ........................................................................................ 391
      3 – Vakıf Kurma İşlemi ............................................................................. 391
      a) Vakıf kurma işleminin şekli .............................................................. 392
      b) Vakıf kurma işleminde ehliyet ......................................................... 392
      c) Vakıf kurma işleminin içeriği ........................................................... 393
      d) Vakıf kurma işleminin geri alınması ................................................ 395
      e) Mirasçıların ve alacaklıların itiraz hakkı .......................................... 396
      VI – VAKIFTA TÜZEL KİŞİLİK UNSURU ........................................................... 396
      1 – Tüzel Kişiliğin Kazanılması ................................................................. 396
      a) Tescil ................................................................................................ 396
      b) Mahkeme siciline tescilin hukuki sonuçları ..................................... 399
      aa) Tüzel kişiliğin kazanılması ......................................................... 399
      bb) Vakfın tahsis olunan malları ve hakları kazanması .................... 400
      2 – Vakfın Yönetimi ve Örgütü .................................................................. 402
      a) Genel olarak ....................................................................................... 402
      b) Örgütün tamamlattırılması .................................................................... 404
      c) Yönetimin değiştirilmesi ........................................................................ 404
      d) Yönetim organlarının görevleri ............................................................... 406
      e) Vakıf yöneticilerinde aranan nitelikler ve yöneticilerin yönetimden
      uzaklaştırılmaları ..................................................................................... 408
      f) Görevden alınmanın sonuçları ................................................................ 410
      3 – Vakıf Senedinin Değiştirilmesi .............................................................. 411
      4 - Vakıfların Uluslararası Faaliyetleri ve Şube, Temsilcilik ve İrtibat
      Bürosu Açmaları ...................................................................................... 413
      5 – Yurtdışındaki Vakıfların Türkiye'deki Faaliyetleri ...................................... 413
      6 – Vakfın Denetimi ................................................................................. 414
      a) Genel olarak ....................................................................................... 414
      b) İktisadi işletme ve iştiraklerin denetimi ................................................... 418
      7 – Vakfın Sona Ermesi ............................................................................ 419
      a) Vakfın kendiliğinden sona ermesi (vakfın dağılması) ................................. 419
      aa) Vakıf senedindeki hüküm dolayısıyla sona erme ..................................... 420
      bb) Kanun gereğince sona erme ................................................................ 420
      b) Vakfın mahkeme kararı gereği sona ermesi (vakfın dağıtılması) ................. 421
      c) Alacaklıların veya saklı pay sahibi mirasçıların itirazı üzerine sona
      erme ..................................................................................................... 422
      8 – Vakfın Sona Ermesinin Sonuçları .......................................................... 423
      a) Tasfiye ............................................................................................... 423
      b) Tahsis ................................................................................................ 423
      c) Sona eren vakfın kaydının silinmesi ve ilân edilmesi ................................. 424
      Yararlanılan Eserler ................................................................................. 425
      Stok Kodu
      :
      9789753685085
      Boyut
      :
      16.5x23.5
      Sayfa Sayısı
      :
      480
      Basım Yeri
      :
      İstanbul
      Baskı
      :
      17
      Basım Tarihi
      :
      Ekim 2018
      Kapak Türü
      :
      Ciltli
      Kağıt Türü
      :
      1.Hamur
      Dili
      :
      Türkçe
  • Yorumlar
    • Yorum yaz
      Bu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.
  • Hukuk Ders Kitapları
Kapat